Ćwiczenia 4
Ćwiczenia
1. W następującym tekście określ przynależność poszczególnych wyrazów
do kategorii części mowy:
Francuska grzeczność nie jest bynajmniej bezinteresowna.
Wszystko to jest obrachowane na zysk. Gdy wchodzisz do sklepu
kupić co za dwa franki, pachnący i ufryzowany kupczyk poczyna
skakać przed tobą jak pudel, wdzięczy się, łasi, [...] pokazuje
rzeczy, o które nie pytałeś, przewraca do góry nogami połowę
sklepu, ujmuje cię swoją grzecznością, zawstydza, zobowiązuje,
przewraca ci w głowie — i dopiero wyszedłszy ze sklepu zmiarkujesz,
żeś przyszedł po rękawiczki za dwa franki, a kupiłeś laskę,
kapelusz i tam jeszcze co — za dwadzieścia.
2. Do jakiej części mowy zaliczysz wyróżnione wyrazy w następujących
kontekstach?
Zjazd po raz drugi był p r z e ł o ż o n y . Ojciec p r z e ł o ż o n y odmówił
modlitwę.
Biedny n i e w i d o m y zatrzymał się bezradnie na brzegu chodnika.
N i e w i d o m y chłopiec pięknie grał na pianinie.
Janek często spotykał s w o i c h kuzynów. W korytarzu szkolnym
Janek spotykał samych s w o i c h .
Przyjaciel stanął n i e d a l e k o niego, nie witając się. Przyjaciel
stanął n i e d a l e k o , nie witając się.
Serdeczne d z i ę k i za pomoc. D z i ę k i tobie zdałam ten egzamin.
Do przedziału wszedł jakiś w o j s k o w y . W o j s k o w y płaszcz
wisiał na wieszaku.
S k u t k i e m twojego lekkomyślnego postępowania jest twoja
choroba. S k u t k i e m pomyłki list został doręczony innej osobie.
Rozległ się ogłuszający h u k wystrzału. Mam dziś h u k roboty.
.V Sprawdź, stosując poznane sprawdziany składniowe, czy wyrazy wyróżnione w tekście
są przymiotnikami, czy imiesłowami.
Aleja o c i e n i o n a lipami. Chłopiec u c z u l o n y n a truskawki. Niebo r o z i s k -
r z o n e gwiazdami. Drzwi z a s t a w i o n e szafą.
4. Wyjaśnij, co jest źródłem następujących dowcipów:
Jedna czysta! — stwierdził ubogi student, odbierając koszulę
z pralni.
Próbował mnie wciągnąć w rozmowę o walcach Straussa, ale
uważałem, że to temat zbyt ograny.
Jestem zawołanym specjalistą! — ucieszył się lekarz, którego wezwano
do chorego.
Będę pańskim zaciętym wrogiem — rzekł ktoś. wychodząc od
fryzjera.
Kelner w kraju ludożerców do gościa z Europy: Co pan woli —
kawałek babki czy pół czarnej?
5. Zastanów się, dlaczego tak trudno zakwalifikować poszczegól
wyrazy tego wiersza do kategorii części mowy.
ja dzisiejszy
jaknajjadzisiejszy
chcę spełnień mi się chceń na dziś dziś
przed przespaniem się w jajutrzejszość